دسته‌بندی مقالات جدیدترین مقالات مقالات تصادفی مقالات پربازدید

حجیت تعبدی

1. از نظر اصول و قواعد عقلی اشکال ابن‌قبه در حجیت ـ که حجیت خبر ممکن نیست ـ وارد است؛ چون می‌گوید:
الف.  شأن خبر طریقیت صرف است.
ب.  آنچه شانش طریقیت است گاهی به واقع می‌رسد و گاهی خیر.
ج.  چون طریق است واقع را هم عوض نمی‌کند.
د.  اگر به واقع نرسید مصلحت واقع را از دست می‌دهید.
 اینها همه روی اصول و قواعد عقلی درست است. در امور واقعی حق با اوست و اصلاً جایی برای حجیت نیست. اگر به این مقدمات او ملتزم شدید ـ که می‌شویم ـ حرف او درست است. بنابراین کسانی که خبر را حجت می‌دانند اگر مانند مرحوم نایینی و آقاضیا و... قائل به تتمیم کشف باشند به مشکل برمی‌خورند، اما مرحوم آخوند که از باب تعذیر و تنجیز وارد می‌شود تعبد به خبر را ممکن می‌داند؛ چرا که معتقد است حتی اگر به خبر عمل کنیم و به واقع نرسیم شارع عذر ما را می‌پذیرد. امثال مرحوم شیخ و ما هم که ـ با تفاوت‌هایی ـ معتقد به مصلحت سلوکی هستیم معتقدیم که در صورت نرسیدن به واقع شارع مقدس مصلحت فوت شده را جبران می‌کند و بنابراین تعبد به این لحاظ مشکلی ندارد.                                                                                                                                     2. چنان که در بالا گفتیم در امور واقعی حق با اوست و اصلاً جایی برای حجیت نیست، مگر این‌که شارع بگوید: به لحاظ وحی این هست. مثلاً الآن در نجوم مسلم است که سال قمری بر خلاف ماه قمری حقیقی نیست و امری مجازی است. لذا فکر می‌کنم "إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ"  [التوبة: 36] تا فرمود: "عِنْدَ اللَّهِ" یعنی عقل بشر به این نمی‌رسد. فقط نشان می‌دهد هر 12 ماه قمری یک رابطه‌ای با هم دارند که مجموعۀ آیات نشان می‌دهد رابط این 12 ماه لیلة القدر است.
ملاکات اموری واقعی هستند که در این شریعت مقدسه زیربنای تشریع هستند. برخی امور تکوینی صرف‌اند و برخی را شارع بر اساس آنها شریعت بنا می‌کند. در "الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّسَاءِ بِمَا فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلَى بَعْضٍ" [النساء: 34] هم تفضیل به خدا اسناد داده شده و نشانۀ آن است که کسی جز خدا پی به آن نمی‌برد. بنابراین دیگر توجیهاتی مثل این که حجم مغز زن فلان قدر و مرد بهمان مقدار است راه به جایی ندارند. در واقع آیه می‌خواهد بفرماید: شما راه به آن ندارید؛ یعنی: نکاتی فنی در اصل وجود هست و امکان راه پیدا کردن به آن برای بشر نیست و آن نکات زیربنای تشریع است و لذاست که می‌گوییم: ملاکات با عقل دانسته نمی‌شود.
خب، "مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ" ظاهرش آن است که این هم تکوینی نیست، لذا چینی‌ها با این‌که سال قمری دارند ولی 4 ماه حرام را ندارند [سال شمسی حقیقی و ماه شمسی (تقسیم به 12 ماه) اعتباری است. فقط یهودند که ادعا می‌کنند که این مطلب را از انبیا گرفته‌اند که سالشان شمسی (حقیقی) و ماهشان قمری (اعتباری) است. نسیء را هم مشرکین مکه از یهود یادگرفتند؛ چون نیاز داشتند کاری کنند که حج همیشه در بهار باشد تا مردم بیایند و بروند]. (حضرت آیت الله استاد حاج سید احمد مددی الموسوی ، خارج اصول فقه ۱۳۹۷/۱۰/۹)
#اصول
#حجیت
#حجیت_تعبدی
#حجیت_خبر
#حجیت_تعبدی_خبر
#ملاکات_احکام
#ابن‌قبه

ارسال سوال