دسته‌بندی مقالات جدیدترین مقالات مقالات تصادفی مقالات پربازدید

تعبد به امارات

چهار نکتۀ اساسی (با تفاوتی مختصر با آنچه در یکی از نوشته‌های قبلی آوردم) در عدم حجیت امارات مطرح بود و در علمای ما این مسئله به ابن‌قبه نسبت داده شده (و معتزله هم چنین عقیده‌ای دارند). این را ما در علوم حقیقی ـ مثل فیزیک و شیمی ـ هم با این تعبیر می‌گوییم که: حجت‌گرایی نداریم و باید به واقع‌گرایی برسیم.
1.  احکام تابع مصالح و مفاسدند.
2.  شان خبر طریقیت صرف است و طریق صرف چیزی اضافه نمی‌کند.
3.  طریق صرف گاهی صواب و گاهی خطاست  (یعنی ممکن است به واقع برسد یا نرسد).
4.  اگر خطا رفت، یا مصلحت ملزمه را از دست می‌دهید و یا مفسده دارد.
خلاصۀ بحث این طایفه این بود که (با توجه به این 4 مقدمه و مخصوصاً مقدمۀ چهارم) اصلاً امکان ندارد شارع حکیم ما را به چیزی که طریق صرف است متعبد کند.
طبعاً هرکس که قائل به تعبد در امارات باشد باید یکی از این مقدمات را باطل کند. 
1.  اشاعره (با ابطال مقدمۀ نخست) ملاک و مصلحت را ارادۀ آمر می‌دانند و معتقدند مصالح و مفاسد واقعیه‌ای نداریم و مثلاً مصلحت در خود جعل است. 
2.  (برای ابطال مقدمۀ دوم) دومین پاسخ معروفِ در میان اهل سنت است که طریقیت صرف قائل نیستند و معتقدند قیام حجت باعث حدوث مصلحت می‌شود.
3.  دربارۀ مقدمۀ سوم ـ که طریق صرف گاهی خطا می‌رود و گاهی صواب ـ هم شاید کلام امثال صاحب «کفایه» که مبنایشان تعذیر و تنجیز است جواب به این مرحله باشد. خلاصۀ آن حرف این است که حجیت چه در صورت خطا و چه در صورت صواب دارای تاثیر است. اگر صواب رفت آثار قانونی بار می‌شود (تنجیز) و اگر خطا رفت مکلف معذور است. پس صواب و خطا رفتن صرف نیست.
4. پاسخ مقدمۀ چهارم ـ که فوات مصلحت ملزمه و بار شدن مفسدۀ ملزمه است ـ  هم این است که معنای حجیت جبران است. حکیم می‌داند که این چیزی که حجت قرار داده ممکن است تخلف کند، لذا اصولاً هدف از جعل حجیت مصلحت دیگری است که شیخ از آن به «مصلحت سلوکی» تعبیر فرمودند. بر این اساس اتّباع خبر مصلحتی دارد که آن دو (فوات مصلحت ملزمه و بار شدن مفسدۀ ملزمه) را تدارک می‌کند. در اصطلاح اصول شیعه نام این شد «مصلحت سلوکی» که خود سلوک این مصلحت را دارد. (حضرت آیت الله استاد حاج سید احمد مددی الموسوی ، خارج اصول فقه ۱۳۹۷/۱۰/۱۱ )
#اصول
#امارات
#تعبد_به_امارات
#امکان_تعبد_به_امارات
#عدم_امکان_تعبد_به_امارات
#مصلحت_سلوکی
#ابن_قبه
#معتزله

ارسال سوال