فهرست سخنرانی‌ها آخرین دروس دروس تصادفی دروس پربازدید

خارج فقه - مکاسب » مکاسب 89-1388 » خارج فقه 89-1388 (34)

دروس خارج فقه سال 89-1388 شمسی حضرت آیت الله استاد سید أحمد مددی

مرحوم استاد دارند که 56 مورد محمد بن سالم هست و این آمار دقیق نیست زیرا ایشان فقط مکررات تهذیب و استبصار را حذف کرده اند.

حالا یک مشکل هست که چه طور این اشتباه در قمی ها رایج شده است که کتاب را برای پسر میدانستند و فقط ابن قولویه درست فهمیده بوده اند.. در قدیم ظاهرا روی کتاب اسم را مینوشته اند.

اشاعر وقتی رفته اند در کومیدان که اصلش کومه میدان بوده است بوده اند تا جایی که حدود 7 تا منطقة داشته اند.کومه به فارسی یعنی خیمه. میدان کومه یا همان کومه میدان... یکی از 7 منطقة قزدان است و بعدها جمه این 7 منطقة قم شد. زنبیل آباد یکی اش بوده است. زمان حجاج بن یوسف آمدند قم.

علی بن محمد علویه بن متویه،  محمد از پولدارها بوده است.

در کتاب شیخ ببیند چه طور است. در نسخه ابن الولید و نسخه ابن قولیه هر دو نسخه ابن متویه است.

ما احتمال میدهیم که روی کتاب یک قال داشته است که اشتباها ضمیرش را به محمد بن سالم زده اند نه پدر در حالی که به پدر میخورده است. نگویید چه طور شده است این اشتباه شده است. احتمال ما این است که کتاب که به اینها رسیده است چه در فهارس و جه در روایات که مثل احمد بن ادریس نقل کرده است، مرحوم نجاشی درست فهمیده باشند ولی بزرگان قم اشتباه کرده باشند.

مرحوم شیخ در فهرست دارند:         فهرست‏الطوسي/باب‏الميم/باب‏محمد/401

609 - محمد بن سالم بن أبي سلمة.

له كتاب. أخبرنا ابن أبي جيد(اشتباها عرض کردم که ابن ابی جید فقط ابن الولید را دارند ولی احمد بن محمد بن یحیی العطار را هم دارند و نجاشی ندارند و فقط در فهرست مرحوم شیخ هست. احتمال میدهم مرحوم نجاشی اشکال داشته اند. لکن هنوز قبول نکرده ام که کار شیخ را قبول کنیم.) عن ابن الوليد عن علي بن محمد بن سعيد القزواني(عبارت این طور نیست. درستش سعید نیست سعد است.در بعضی نسخ قیروانی است که اشتباه است. اینجا درست است.) عن محمد بن سلم بن أبي سلمة السجستاني.

مرحوم استاد در بحث تمیز غالبا تمیز نمیدهند و مهم ترین بحثهای رجالی تمییز مشترکات است.

یکی از محورهای تأسیس علم رجال همین تمییز بود.

دو کتاب مشترکات هست که مشترکات طریحی است و مشترکات کاظمی.

مرحوم مامقانی مشترکات را اضاف کرده اند.

حدثنی آقی بجنوردی از مرحوم مامقانی آ شیخ عبدالله ایشان فرمودند که وقتی تنقیح نوشتم جامع الرواة نوشته نشده بود دست کسی بود عاریه ازش یک ماهه گرفتم و در مقابل سی روپیه طلا بهش دادم که از جامع الرواة به تنقیح منتقل کنم و بهش رد بکنم. آقای بروجردی جامع الرواة را چاپ کردند و  ما(آیت الله مددی حفظه الله) از نجف 200 تا تک تومانی دادیم خریدیم.ایاشن خیلی اهتمام داشته اند.

مرحوم استاد دارند که با تفاوت راوی و مروی عنه معلوم میشود اختلاف.

خب این که بدیهی است ولی باید شیوه اینکه اینجا چه کنیم را میفرموند.

اجمالا وقتی محمد بن سالم در رتبه مشایخ مشایخ مرحوم کلینی است. یعنی استاد مع الواسطه مرحوم کلینی. این در حدود برقی است.اون وقت پدر ایشان که سالم باشد یک رتبه بعد یعنی حدودا زمان حضرت رضا سلام الله علیه میباشد.پس روی عن ابی جعفر سلام الله علهی و وری عن ابان بن تغلب این ها ابی سلمة نیست.زیرا ایشن و خودش از رواة آقا امام صادق سلام الله علیه نیست.و روی عن احمد بن النضر. این همین است ولی روی عن عبدالله بن سنان این نیتس ولی روی عن محمد بن سنان این احتمال دارد باشد.

مرحوم نجاشی کأن دارند که طبقه محمد بن سالم به محمد بن سنان نمیخود و باید پدر واسطه باشد. وروری عن موسی بن عبدالله بن موسی که احتمالا نوه آقا امام موسی الکاظم سلام الله علیه است و اگر این باشد هم بهتر است پدر در وسط باشد.

ما چندین نفر در محمد بن سالم داریم که از اصحاب صادق سلام الله علیه است که تمام به ما نحن فیه نمیخورند. بله یکی ممکن است بخورد که محمد بن سالم قمی از اصحاب الرضا سلام الله علیه و یک محمد بن سالم کندی که همین است. پس محمد بن سالم انصرافش به محمد بن سالم کندی است. البته اون قمی هم خیلی نمیخورد چون ایشان قمی نبوده است.

پس یک کتابی بوه است در قم که قمی ها نقل کرده اند و یک مشکل اساسی دارد ک آیا کتاب ما پدر است یا پسر.

یک نکته دیگر هم این است که حدیثه لیس بالنقی یک نکته فهرستی است ولی لا نعرف منه الا خیرا نکته رجالی است. یعنی خودش ثقه است ولی کتابشان گیر دارد. شبیه اینکه میگوییم آ شی عباس فوق درجه وثاقت هستند ولی مثلا نسخ کتاب ایشان گیر دارد. با هم فرق دارد. واو و فاء جا به جا شده است. مثلا اگر این طور باشد.

این نقد آ شیخ عباس نیست. نقد کتاب است.

ممکن است نقی نبون حدیث نقل از نسخ غیر مصحح باشد. شبیه اینکه جای نقل از وسائل آل البیت بیاید از چاپ زمان عین الدلوة نقل ند. این شبیه همان مختلطة است.

پستناقضی نیست.

در ضمن یک بحثی داریم که فرض کنیم که پسر ایشان یعنی محمد بن سالم را نمیشناسیم ولی مرحوم نجاشی میگویند که پدر ثقه است ولی در مورد پسر صحبتی ندارند. آیا معنای بیان طریق به کتاب پدر و تثویق او کافی است برای قبول کتاب ولو پسر را نمیشناسیم.

لا اشکال که این کتاب وجودش در قم بوده است.

میشود کلام نجاشی که حدیثه لیس بنقی را قبول کنیم ولی چون مرحوم کلینی مثل اینجا آورده اند بگوییم که این حدیث در قم پالایش شده است.

ببینید الآن این فرد روای ستقیم از اما نیست و با واسطه نقل میکند لذا با مقایسه آثار ایشان با مصادر اولیه به راحتی میشود فهمید که خوب نقل کرده است یا نه. لذا مرحوم کلینی به راحتی میتوانسته اند بفهمند ایاشن چه طور عمل کرده اند. این از مصادیق حدیثه لیس بنقی هست یا نه.

خب اینجا حدیثشان نقی است.

ما این روایت را روی مبانی فهرستی میتوانیم قبول بکنیم زیرا شأن قم پالایش است. نباید با دید رجالی صرف به قصه نگاه کرد.

نمیخواهم بگویم که پالایش قم برای ما حجت است. نه . ولی درجه بالیی از وثوق دارد. با اندکی شواهد میشود قبول کرد.

اشکال نشود که چرا از مصدر بهتر نقل نکرده اند. زیرا مثلا الآن ما از وسائل نقل یکنیم ولی میشود از کافی هم نقل کنیم. عیب ندارد.این الآن دست من است و میبینم یکی است میخواهم از وسائل نقل کنم. این ایرادی ندارد.

ارسال سوال